قرهسو؛ قصه تلخ رودخانهای که دوباره امید را میبیند
قرهسو سالها روایتگر زخم آلودگی، فاضلاب و بیتوجهی بود؛ رودخانهای که روزگاری شریان حیات کرمانشاه محسوب میشد. اکنون با آغاز عملیات احیا و ساماندهی، این روایت تلخ وارد فصل تازهای شده و امید به بازگشت زندگی به قلب طبیعت و شهر، بیش از هر زمان دیگری قوت گرفته است.
به گزارش پایگاه خبری دو نقطه آنلاین، در طول تاریخ، آب همواره یکی از مهمترین عوامل شکلگیری شهرها و تمدنها بوده است. بسیاری از شهرهای بزرگ جهان، هویت، اقتصاد و حتی فرهنگ خود را مدیون رودخانههایی هستند که از قلب آنها عبور میکند. کرمانشاه نیز از این موهبت طبیعی بیبهره نیست؛ شهری که رودخانه قرهسو از میان آن میگذرد و ظرفیتی کمنظیر برای تبدیل شدن به یکی از مهمترین محورهای گردشگری شهری غرب کشور دارد.
در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، رودخانههای شهری پس از ساماندهی، به محورهای تفریحی، فرهنگی و گردشگری تبدیل شدهاند؛ فضاهایی که علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، موتور محرک توسعه اقتصادی شهرها نیز هستند. اما قرهسو، با وجود این ظرفیت ارزشمند، سالها از چنین جایگاهی فاصله گرفته است.
این رودخانه که از سراب روانسر سرچشمه میگیرد، پس از پیمودن حدود ۶۰ کیلومتر وارد شهر کرمانشاه میشود و پس از پیوستن به رودخانه گاماسیاب، راهی سیمره میشود. حدود ۶ کیلومتر از مسیر قرهسو در محدوده شهر کرمانشاه قرار دارد؛ مسیری که میتواند به یک کریدور گردشگری، فضای عمومی و محل تفرج شهروندان تبدیل شود.
روایت تلخ یک رودخانه؛ از شریان حیات تا زبالهدانی روان
قرهسو روزگاری یکی از مهمترین منابع حیات کرمانشاه بود؛ رودخانهای که علاوه بر تغذیه سفرههای آب زیرزمینی، بخشی از هویت طبیعی شهر را شکل میداد. اما سالها ورود بیضابطه فاضلابهای خانگی، صنعتی، پسابهای آلاینده و حتی پسماندهای بیمارستانی، این رودخانه را به نقطهای رساند که کارشناسان از آن با عنوان «مرده زندهنما» یاد کردند.
بزرگترین منشأ آلودگی این رودخانه، ورود مستقیم فاضلاب شهری بدون تصفیه بود؛ معضلی که نه تنها چهره شهر را مخدوش کرد، بلکه تهدیدی جدی برای محیط زیست و سلامت عمومی به شمار میرفت.
آغاز یک مطالبه جدی و تقسیم کار میان دستگاهها
با تشدید مطالبات عمومی برای نجات قرهسو، روند ساماندهی این رودخانه وارد مرحله تازهای شد. در ۳۱ خردادماه امسال، تفاهمنامهای میان شرکت آب منطقهای و شهرداری کرمانشاه برای بهرهبرداری از اراضی ساحلی رودخانه با هدف رونق گردشگری شهری به امضا رسید.
بر اساس این تفاهم، بستر و حریم آزادشده رودخانه در اختیار شهرداری قرار گرفت تا عملیات ساماندهی، اصلاح معابر، ایجاد پارکها، توسعه فضای سبز، تأمین روشنایی مسیر ساحلی و سایر زیرساختهای مورد نیاز را اجرا کند.
همزمان شرکت آب و فاضلاب استان نیز مأمور شد مسیرهای ورود فاضلاب به رودخانه را اصلاح کند و ادارهکل حفاظت محیط زیست نیز مسئولیت پایش میدانی و برخورد با هرگونه ورود آلاینده به رودخانه را برعهده گرفت.
تقسیم کار مشخص میان دستگاههای اجرایی موجب شد عملیات اجرایی پروژه با سرعت بیشتری آغاز شود.
شهرداری: فاز نخست ساماندهی کلید خورد
برای اطلاع از آخرین وضعیت این طرح، خبرنگار پایگاه خبری دو نقطه آنلاین موضوع را از مسئولان دستگاههای متولی پیگیری کرد.
شهردار کرمانشاه از آغاز عملیات اجرایی ساماندهی رودخانه قرهسو خبر داد و گفت: فاز نخست این پروژه به طول حدود دو و نیم کیلومتر، حدفاصل بزرگراه امام حسین(ع) تا بلوار شهید بهشتی، در حال اجراست.
بیژن مرادی با بیان اینکه این پروژه در پی دستور استاندار کرمانشاه و تأکید معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری در دستور کار قرار گرفته است، افزود: عملیات پاکسازی و جمعآوری نخالههای انباشتهشده در اطراف رودخانه آغاز شده و در ادامه نیز اجرای فضای سبز، تأمین روشنایی، بهسازی مسیرهای حاشیه رودخانه و تعمیر ابنیه موجود انجام خواهد شد.
وی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از سازههای موجود در این محدوده نیازمند بازسازی و نگهداری است، اظهار کرد: تلاش میکنیم فاز نخست این پروژه ظرف سه ماه آینده آماده بهرهبرداری شود تا شهروندان بتوانند از این ظرفیت ارزشمند استفاده کنند.
آبفا: ورودیهای فاضلاب به قرهسو تقریباً حذف شده است
یکی از مهمترین چالشهای قرهسو، ورود مستقیم فاضلاب شهری بود؛ موضوعی که اکنون به گفته مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان کرمانشاه تا حد زیادی برطرف شده است.
رضا داودی با اشاره به اینکه از سال گذشته و به دستور استاندار کرمانشاه برنامه ویژه ساماندهی ورودیهای فاضلاب آغاز شد، گفت: بخش عمده ورودیهای فاضلاب به رودخانه حذف و مدیریت شده است.
وی افزود: پیش از اجرای این طرح حدود ۲۰ نقطه ورود فاضلاب به رودخانه وجود داشت، اما با احداث ایستگاههای پمپاژ، بازسازی شبکهها، ساماندهی تأسیسات و اتصال خطوط فرعی به خطوط اصلی، اکنون در محدوده حدفاصل کمربندی شرقی تا کمربندی غربی هیچ ورودی فاضلابی به قرهسو وجود ندارد.
مدیرعامل آبفای استان تصریح کرد: تنها یکی دو نقطه خارج از این محدوده باقی مانده که عملیات ساماندهی آن نیز در حال انجام است و بهزودی به پایان خواهد رسید.
داودی با اشاره به توان خودپالایی طبیعی رودخانه خاطرنشان کرد: با حذف منابع آلاینده، شرایط زیستمحیطی قرهسو به شکل محسوسی بهبود یافته و زمینه برای بهرهبرداری مناسب از این ظرفیت طبیعی فراهم خواهد شد.
آب منطقهای: بستر رودخانه برای توسعه گردشگری در اختیار شهرداری قرار گرفت
مدیرعامل شرکت آب منطقهای کرمانشاه نیز از واگذاری بستر و حریم آزادشده رودخانه به شهرداری خبر داد.
بهرام درویشی گفت: در سالهای گذشته بخشهایی از اراضی مجاور رودخانه تملک و آزادسازی شده بود و اکنون با هدف افزایش رفاه شهروندان و استفاده بهینه از این ظرفیت، این محدوده برای اجرای طرح ساماندهی در اختیار شهرداری قرار گرفته است.
وی افزود: شرکت آب منطقهای تمامی مجوزهای لازم را اخذ کرده و آمادگی دارد در ادامه نیز همکاری لازم را برای اجرای کامل این پروژه داشته باشد.
درویشی با اشاره به اینکه حدود ۶ کیلومتر از رودخانه قرهسو در محدوده شهر کرمانشاه قرار دارد، اظهار کرد: با اقدامات شرکت آب و فاضلاب و حمایت استانداری، روند کاهش آلایندهها در حال انجام است و امیدواریم این محدوده به فضایی شایسته برای حضور و استفاده شهروندان تبدیل شود.
قرهسو؛ فرصتی که نباید دوباره از دست برود
ساماندهی قرهسو تنها یک پروژه عمرانی نیست؛ این طرح میتواند آغازگر احیای مهمترین ظرفیت طبیعی کرمانشاه باشد. اگر حذف کامل آلایندهها، حفظ کیفیت آب، توسعه فضای سبز، ایجاد مسیرهای پیادهروی و دوچرخهسواری، روشنایی مناسب و نگهداری مستمر این محدوده با جدیت دنبال شود، قرهسو میتواند از یک رودخانه آلوده و فراموششده، به یکی از شاخصترین فضاهای عمومی و گردشگری غرب کشور تبدیل شود.
اکنون عملیات اجرایی آغاز شده، دستگاهها تقسیم کار کردهاند و وعدهها نیز روی میز قرار دارد؛ اما آنچه بیش از همه اهمیت دارد، استمرار اجرای تعهدات و نظارت بر حفظ این دستاوردهاست؛ چرا که مردم کرمانشاه سالهاست در انتظار بازگشت زندگی به رودخانهای هستند که روزگاری شریان حیات شهر بود.برای جذابتر شدن گزارش در سبک خبرگزاری فارس، میتوان آن را با روایت میدانی، توصیف وضعیت فعلی حاشیه رودخانه، نقلقول از چند شهروند و یک پایانبندی مطالبهگرانه نیز تقویت کرد تا از حالت صرفاً دستگاهمحور خارج شود.
خبرنگار: کامیار حسینی
