به گزارش پایگاه خبری دو نقطه آنلاین، جنگلها و باغها در نگاه نخست آرام و خاموش به نظر میرسند؛ صدای پرندگان، خشخش برگها و وزش باد تنها صداهایی است که به گوش میرسد. اما واقعیت، بسیار فراتر از آن چیزی است که دیده یا شنیده میشود.
در زیر خاک، میلیونها رشته بسیار ظریف از قارچهای همزیست، ریشه درختان را به یکدیگر متصل کردهاند. این شبکه گسترده، آب، مواد غذایی و حتی پیامهای هشدار را میان گیاهان جابهجا میکند؛ شبکهای که بدون سیم، برق یا فناوری، میلیونها سال است وظیفه حفظ حیات طبیعت را بر عهده دارد.
وقتی یک درخت تشنه میشود
پژوهشهای علمی نشان میدهد گیاهان تنها دریافتکننده آب و مواد غذایی نیستند؛ آنها در شرایط تنش نیز با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند.
برخی مطالعات نشان دادهاند هنگامی که یک گیاه با کمآبی، گرما یا حمله آفات روبهرو میشود، گیاهان اطراف نیز پیش از آنکه آسیب ببینند، واکنشهای دفاعی خود را آغاز میکنند. دانشمندان معتقدند بخشی از این هشدارها از طریق همان شبکه قارچی زیر خاک منتقل میشود؛ شبکهای که میتوان آن را اینترنت طبیعی درختان نامید.
تابستان؛ فصل آزمون باغها
این ارتباط زیرزمینی در روزهای گرم تابستان، اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا گرمای شدید، نخستین تهدید برای سلامت باغها و درختان است.
رحمانفیض قربانی، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه، با اشاره به افزایش دمای هوا، تنش گرمایی را یکی از مهمترین عوامل کاهش عملکرد و کیفیت محصولات باغی عنوان میکند و میگوید مدیریت صحیح باغ میتواند بخش بزرگی از خسارتها را کاهش دهد.
آب، اما در زمان درست
به گفته مدیر باغبانی جهاد کشاورزی استان کرمانشاه، بهترین زمان آبیاری در روزهای گرم، ساعات اولیه صبح یا پس از غروب آفتاب است؛ زمانی که تبخیر به کمترین میزان میرسد و ریشه فرصت کافی برای جذب آب پیدا میکند.
وی تأکید میکند آبیاری در ساعات اوج گرما، علاوه بر هدررفت منابع آب، میتواند تنش وارد شده به گیاه را افزایش دهد.
نسخه باغداران برای روزهای داغ
قربانی، استفاده از سامانههای آبیاری قطرهای، مالچ برای حفظ رطوبت خاک، سایهبان در باغهای حساس، محلولپاشی ترکیبات ضدتنش و بهرهگیری از کائولین برای کاهش آفتابسوختگی را از مهمترین راهکارهای مقابله با گرمای تابستان میداند.
وی همچنین توصیه میکند در روزهای بسیار گرم از هرس درختان خودداری شود و تنها هرسهای ضروری و گیاهپزشکی برای حذف شاخههای بیمار یا آسیبدیده انجام گیرد؛ زیرا شاخ و برگ سالم، مانند یک سایهبان طبیعی، از تنه و میوهها در برابر تابش مستقیم خورشید محافظت میکند.
خاک زنده، باغ زنده
کارشناسان معتقدند هرچه خاک از مواد آلی غنیتر باشد و کمتر دچار تخریب شود، جمعیت بیشتری از قارچهای مفید را در خود جای میدهد؛ موجوداتی که با گسترش رشتههای خود در دل خاک، به ریشهها کمک میکنند آب و عناصر غذایی بیشتری جذب کنند و در برابر تنشهای محیطی مقاومتر شوند.
در واقع، حفظ سلامت خاک تنها به معنای افزایش حاصلخیزی نیست؛ بلکه حفاظت از شبکهای زنده است که بقای درختان به آن وابسته است.
نجوایی که آینده را حفظ میکند
تابستان، تنها فصل گرما نیست؛ فصل آزمون طبیعت است. در روزهایی که هر قطره آب ارزشمندتر از همیشه است، درختان با زبانی خاموش اما هوشمند، برای بقا با یکدیگر همکاری میکنند.
شاید دفعه بعد که برای فرار از گرما زیر سایه درختی پناه گرفتیم، بد نباشد به این فکر کنیم که زیر پای ما، شبکهای زنده و شگفتانگیز در حال فعالیت است؛ شبکهای که بیصدا، تشنگی را میفهمد، خطر را منتقل میکند و برای ادامه زندگی میجنگد.
طبیعت، خاموش نیست؛ کافی است زبانش را بشناسیم.
خبرنگار: کامیار حسینی
