«پرواز پرستو به سوی نور»؛ امضای شاعرانه پرستو پرژک بر سال‌ها نوشتن

به گزارش پایگاه خبری دو نقطه آنلاین، بعضی آدم‌ها سال‌ها می‌نویسند، بی‌آنکه نوشته‌هایشان را به کسی نشان دهند؛ کلمه‌ها را برای خودشان نگه می‌دارند، در دفترهایی که شاید روزی دوباره ورق بخورند و شاید هم در سکوت بمانند. اما گاهی یک اتفاق، فرصتی برای بازگشت به همان نوشته‌های قدیمی می‌شود؛ فرصتی برای کنار هم نشاندن احساس‌هایی که سال‌ها پیش روی کاغذ آمده‌اند.

برای پرستو پرژک، نویسنده، پژوهشگر، شاعر و استاد دانشگاه در حوزه ادبیات فارسی، این فرصت در جریان جنگ تحمیلی ۱۲روزه سال گذشته فراهم شد؛ زمانی که به سراغ نوشته‌هایی رفت که از دوران ۱۳ تا ۱۴سالگی برای خودش نگه داشته بود. حاصل این بازگشت، کتابی شد با نام «پرواز پرستو به سوی نور»؛ نخستین مجموعه شعر او پس از انتشار ده‌ها کتاب در حوزه‌های علمی، تخصصی، روان‌شناسی، دینی و دفاع مقدس.

پرژک که دارای مدرک دکتری ادبیات فارسی است، این کتاب را شصت‌وچهارمین اثر خود می‌داند؛ اثری متفاوت از کتاب‌های پیشینش که در آن، به‌جای پرداختن صرف به موضوعات علمی و پژوهشی، از تجربه‌های شخصی، جست‌وجوی معنا، تنهایی، امید و پیوند انسان با حقیقتی فراتر از جهان مادی سخن می‌گوید.

پرستو از سکوت عبور می‌کند

نام کتاب، نخستین نشانه برای ورود به جهان شعری پرژک است؛ جهانی که در آن، پرستو تنها یک پرنده نیست، پرواز فقط حرکت در آسمان نیست و نور نیز به روشنایی معمولی محدود نمی‌شود.

او درباره دلیل انتخاب این نام می‌گوید: پرستو در این مجموعه نماد روح و آزادی است؛ پرنده‌ای که مسیر خود را می‌شناسد و پس از کوچ، راه بازگشت را گم نمی‌کند. پرواز نیز برای او معنای عبور از محدودیت‌های جهان مادی و حرکت به سوی کمال دارد و نور، نمادی از حقیقت، عشق، آرامش و بیداری روح است.

پرژک در پیشگفتار کتاب، با زبانی شاعرانه از عبور از سکوت سخن می‌گوید و می‌نویسد: «این کتاب صدای قدم‌هایی است که از سکوت عبور کردند.»

همین جمله می‌تواند کلید ورود به مجموعه‌ای باشد که به گفته او، حاصل نشستن و ساختن تصنعی شعرها نیست؛ بلکه کلماتی است که از دل تجربه‌ها و لحظه‌های زندگی بیرون آمده‌اند.

او توضیح می‌دهد که نوشته‌های این مجموعه را به معنای معمول گردآوری نکرده، بلکه شعرها از احساس‌ها و تجربه‌های شخصی‌اش سرچشمه گرفته‌اند؛ لحظه‌هایی که در شب یا در موقعیتی خاص به ذهنش رسیده‌اند و او آن‌ها را روی کاغذ آورده است.

کتاب «پرواز پرستو به سوی نور» با حدود ۲۰۰ قطعه شعر کوتاه و بلند، در ۲۵۰ صفحه و از سوی انتشارات ارشک در تهران منتشر شده است. پرژک، فضای اثر را شعرهایی متمایل به نثر می‌داند که در آن‌ها زبان معاصر با نمادها و مفاهیم عرفانی درهم آمیخته‌اند.

شعری میان زبان امروز و اندیشه عرفانی

پرژک برای توضیح جهان فکری کتابش، به سنت عرفانی ادبیات فارسی اشاره می‌کند؛ سنتی که در آثار شاعرانی چون مولانا و عطار، نماد و تمثیل راهی برای بیان تجربه‌های عمیق انسانی و معنوی بوده است.

در نگاه او، پرستو نماد روحی است که در جست‌وجوی آزادی است؛ پرواز، حرکت انسان از محدودیت به سوی کمال را تداعی می‌کند و نور، به حقیقتی اشاره دارد که انسان در مسیر زندگی در پی کشف آن است.

او با اشاره به اندیشه‌های عرفانی مولانا و اشتیاق انسان برای بازگشت به اصل خویش، توضیح می‌دهد که در این مجموعه تلاش کرده است مفاهیم آشنای ادبیات کلاسیک را در قالبی نزدیک به زبان و بیان امروز عرضه کند.

به باور این نویسنده، انسان در مسیر زندگی با تاریکی‌ها، شکست‌ها و دشواری‌هایی روبه‌رو می‌شود، اما همین تجربه‌ها می‌توانند زمینه‌ای برای شناخت بیشتر خود و یافتن معنای تازه‌ای از زندگی باشند. از همین رو، نور در شعرهای او تنها نشانه پایان تاریکی نیست؛ گاهی مقصدی است که رسیدن به آن، عبور از دشواری‌ها را ضروری می‌کند.

یکی از قطعه‌های کتاب، این نگاه را چنین بیان می‌کند:

«نور، معجزه پس از تاریکی است؛ باید از هزار تاریکی بگذری تا بفهمی چقدر به نور نیاز داری؛ باید بشکنی تا ساخته شوی.»

این عبارت، چکیده‌ای از یکی از مضمون‌های اصلی مجموعه است: عبور از رنج، رسیدن به شناخت و پیدا کردن روزنه‌ای از امید در دل تجربه‌های دشوار.

پرژک در توضیح نگاه عرفانی خود، به آیات قرآن درباره دمیده شدن روح در انسان و نور الهی نیز اشاره می‌کند. او نور را نمادی از حقیقت و پیوند انسان با خالق می‌داند و معتقد است جست‌وجوی این نور، بخشی از مسیر درونی انسان برای رسیدن به آرامش و کمال است.

البته آنچه در این کتاب عرضه می‌شود، روایت شخصی و برداشت عرفانی شاعر از زندگی و مفاهیم معنوی است؛ روایتی که می‌کوشد تجربه‌های فردی را با زبان نمادین شعر به تجربه‌ای قابل تأمل برای خواننده تبدیل کند.

از ۶۳ کتاب داخلی تا چهار اثر بین‌المللی

«پرواز پرستو به سوی نور» نخستین مجموعه شعر پرژک است، اما مسیر نویسندگی او به این کتاب محدود نمی‌شود.

او می‌گوید تاکنون ۶۳ کتاب در داخل کشور منتشر کرده که بخش مهمی از آن‌ها در حوزه‌های علمی و تخصصی، روان‌شناسی، دینی و دفاع مقدس قرار می‌گیرند. به گفته او، چهار کتاب نیز از طریق انتشارات لامبرت در آلمان منتشر شده‌اند.

پرژک در عین حال از دو اثر دیگر خود می‌گوید که به گفته او، روند انتشارشان در آلمان به دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها متوقف مانده است.

او توضیح می‌دهد که ماه‌هاست این آثار در وضعیت بلاتکلیف قرار دارند و محدودیت‌های مربوط به نویسندگان ایرانی، امکان پیشبرد کار را دشوار کرده است. از نگاه او، این وضعیت تنها یک تأخیر اداری نیست؛ بلکه وقفه‌ای در مسیری است که نویسنده برای معرفی آثارش به مخاطبان خارج از کشور طی کرده است.

پرژک همچنین می‌گوید دو اثرش به ۱۳ زبان ترجمه شده و نسخه‌هایی از آن‌ها به کتابخانه‌هایی در کشورهای اروپایی راه یافته‌اند. به گفته او، این کتاب‌ها در آمازون نیز عرضه شده‌اند، اما با وجود فروش آثار، درآمد حاصل از آن‌ها به دستش نمی‌رسد.

او مدعی است که به دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم، عواید این کتاب‌ها به او پرداخت نمی‌شود و به یک نهاد اروپایی مرتبط با نویسندگان واریز می‌شود.

این نویسنده، چنین وضعیتی را یکی از دشواری‌های فعالیت بین‌المللی نویسندگان ایرانی می‌داند؛ وضعیتی که به اعتقاد او، میان دیده شدن اثر در خارج از کشور و بهره‌مندی صاحب اثر از نتیجه کارش فاصله ایجاد می‌کند.

رؤیای ثبت یک شیوه تازه در شعر فارسی

داستان پرژک به کتاب تازه‌منتشرشده‌اش ختم نمی‌شود. او از مجموعه دیگری با نام «پرنو» سخن می‌گوید؛ اثری که به گفته خودش، در قالبی متفاوت شکل گرفته و امیدوار است در آینده به‌عنوان شیوه‌ای تازه در شعر فارسی معرفی شود.

او توضیح می‌دهد که این مجموعه از ۲۰ دفتر تشکیل شده و هر دفتر ۲۰ شعر دارد. در این آثار، تلاش کرده است از دل واژه‌ها و عبارت‌های منفی، معناهایی مثبت و امیدبخش بیرون بکشد؛ به‌گونه‌ای که شعر از دل ناامیدی به سوی روشنایی حرکت کند.

به گفته پرژک، در این مجموعه از تصویرسازی و ساختارهایی استفاده شده که آن‌ها را متفاوت از تجربه‌های پیشین خود می‌داند. او امیدوار است پس از تکمیل مراحل بررسی و ثبت اثر، بتواند این تجربه را به جامعه ادبی معرفی کند.

با این حال، «پرنو» هنوز عنوان یک سبک تثبیت‌شده در ادبیات فارسی نیست؛ بلکه طرح و تجربه ادبی‌ای است که پرژک در پی تکمیل، معرفی و اثبات ویژگی‌های آن است.

او می‌گوید پیش از انتشار، آثارش را برای بررسی همانندی به سامانه ایرانداک فرستاده و نتیجه‌ای با درصد همانندی صفر دریافت کرده است. به گفته او، این بررسی را راهی برای مستندسازی اصالت نوشته‌هایش می‌داند تا در آینده، در صورت طرح ادعایی درباره شباهت یا سرقت ادبی، سندی برای دفاع از اثر خود در اختیار داشته باشد.

پرژک می‌خواهد این شیوه را در ایران معرفی کند و نامش در کنار تجربه‌های ادبی معاصر کشور ثبت شود. او می‌گوید برخی دوستانش پیشنهاد داده‌اند که آثارش را در اروپا ثبت کند، اما ترجیح می‌دهد این مسیر را در ایران ادامه دهد و دستاوردش به نام یک شاعر ایرانی شناخته شود.

این خواسته، بخش مهمی از روایت اوست: نویسنده‌ای که به گفته خودش، راه انتشار بین‌المللی را تجربه کرده، اما برای به رسمیت شناخته شدن شیوه شعری مورد نظرش، همچنان چشم به فضای ادبی کشور دارد.

وقتی هزینه کتاب از طلا پرداخت می‌شود

در میان روایت کتاب‌ها، انتشارات و سبک‌های ادبی، بخش دیگری از زندگی پرژک قرار دارد؛ بخشی که به هزینه نوشتن و منتشر کردن مربوط است.

او می‌گوید کتاب‌هایش را با هزینه شخصی منتشر کرده و برای ادامه این مسیر، حتی طلای خود را فروخته است. از نگاه او، نوشتن و چاپ کتاب راهی برای رسیدن به آرامش است؛ همان‌طور که ممکن است فردی از سفر، کمک به دیگران یا فعالیتی دیگر احساس رضایت پیدا کند، او نیز از به ثمر رساندن نوشته‌هایش آرامش می‌گیرد.

پرژک می‌گوید ترجیح می‌دهد هزینه‌های زندگی شخصی‌اش را محدود کند، اما کتابی را که حاصل سال‌ها تجربه و نوشتن است، به دست مخاطب برساند. او این تصمیم را به آرزویی پیوند می‌زند که هنوز برایش زنده است: معرفی «پرنو» و فراهم کردن زمینه‌ای برای دیده شدن آن در ادبیات فارسی.

این بخش از روایت، بیش از هر چیز نشان می‌دهد که انتشار کتاب برای او تنها یک فعالیت حرفه‌ای نیست؛ مسیری است که برای ادامه‌اش هزینه داده و از نظر عاطفی به آن وابسته است.

 چشم‌انتظار حمایت برای ادامه مسیر

پرژک در پایان، خواستار توجه و حمایت اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان از نویسندگان و فعالان حوزه کتاب می‌شود. او امیدوار است با حمایت‌های مؤثرتر، زمینه معرفی آثار، انتشار کتاب‌ها و پیگیری تجربه‌های ادبی تازه فراهم شود.

داستان او از ۶۳ کتاب علمی و تخصصی آغاز می‌شود، به نخستین مجموعه شعرش می‌رسد و از آنجا به کتاب‌هایی راه پیدا می‌کند که به گفته خودش، در پیچ‌وخم تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی معطل مانده‌اند؛ در کنار آن، طرح «پرنو» قرار دارد که هنوز در مسیر تکمیل و معرفی است.

خبرنگار: پرستو چمنی